Strona główna » Blog » Czym jest RTG z kontrastem i kiedy się wykonuje?
Badania ogólne

Czym jest RTG z kontrastem i kiedy się wykonuje?

15 września 2026
5 minut(y) czytania
zdjęcie rtg z kontrastem

RTG z kontrastem to badanie rentgenowskie wykonywane po podaniu środka cieniującego. Zwykłe zdjęcie pokazuje przede wszystkim kości, ponieważ tkanki miękkie mają zbliżoną gęstość. Kontrast zmienia ten układ i uwidacznia wnętrze narządu. Poniżej wyjaśniamy, kiedy lekarz zleca takie badanie oraz jak wygląda przygotowanie Pacjenta.

RTG z kontrastem – czym jest?

RTG z kontrastem to zdjęcie rentgenowskie wykonane po wypełnieniu narządu środkiem cieniującym. Substancja ta silnie pochłania promieniowanie rentgenowskie. Na obrazie rysuje się na biało i odwzorowuje kształt jamy, w której się znajduje. Radiolog ocenia wtedy nie samą ścianę narządu, lecz jego światło.

Badanie daje informację o kształcie oraz o drożności. Zwężenie przełyku widać jako przewężenie słupa kontrastu. Ubytek wypełnienia wskazuje na guz albo na ciało obce. Przerwanie ciągłości zarysu świadczy o przetoce. Nasza pracownia RTG wykonuje wybrane badania kontrastowe, przede wszystkim z zakresu układu moczowego.

Kiedy wykonuje się RTG z kontrastem?

RTG z kontrastem wykonuje się wtedy, gdy zwykłe zdjęcie nie odpowiada na postawione pytanie diagnostyczne. Najczęstsze sytuacje wyglądają następująco:

  • zaburzenia połykania oraz podejrzenie zwężenia przełyku,
  • przewlekłe dolegliwości brzuszne bez rozpoznania,
  • podejrzenie przetoki albo odcinkowej niedrożności,
  • ocena czynności nerek oraz drożności moczowodów,
  • diagnostyka niepłodności obejmująca drożność jajowodów.

Decyzja zapada po zebraniu wywiadu oraz po wcześniejszej diagnostyce. Pacjent z kolką nerkową najpierw trafia na przeglądowe zdjęcie jamy brzusznej. Dopiero prawidłowy obraz przy utrzymujących się dolegliwościach stanowi przesłankę do urografii. Kolejność badań ma tutaj znaczenie. Procedura z podaniem środka cieniującego rzadko bywa pierwszym krokiem, ponieważ wymaga przygotowania oraz odrębnej kwalifikacji.

Badanie układu pokarmowego

Badanie kontrastowe przewodu pokarmowego polega na wypełnieniu jego światła zawiesiną barytową. Pacjent wypija papkę, a radiolog obserwuje jej przechodzenie na kolejnych zdjęciach. Ocena obejmuje górny odcinek przewodu pokarmowego, od przełyku po dwunastnicę. Odrębną procedurą pozostaje wlew doodbytniczy, podawany do jelita grubego. Osobną odmianę stanowi pasaż jelitowy. Radiolog wykonuje wtedy serię zdjęć w odstępach godzinowych i śledzi drogę zawiesiny przez jelito cienkie.

Baryt ma wyraźną granicę stosowania. Przy podejrzeniu perforacji przewodu pokarmowego jest przeciwwskazany, ponieważ wydostaje się poza ścianę narządu i wywołuje ciężki odczyn zapalny otrzewnej. Radiolog sięga wtedy po jodowy środek rozpuszczalny w wodzie.

Urografia

Urografia to badanie dróg moczowych wykonywane po dożylnym podaniu środka jodowego. Nerki wydalają go z moczem, więc na kolejnych zdjęciach wypełnia on układ kielichowo-miedniczkowy oraz moczowody. Radiolog ocenia szybkość wydalania po obu stronach.

Urografia odpowiada na pytanie o drożność dróg moczowych. Pokazuje przeszkodę w odpływie moczu oraz poszerzenie układu kielichowo-miedniczkowego. Badanie planujemy w porozumieniu z urologiem prowadzącym. Pokrewne procedury obejmują cystografię, cystografię mikcyjną, pielografię oraz uretrografię.

Histerosalpingografia

Histerosalpingografia to badanie macicy oraz jajowodów, wykonywane w diagnostyce niepłodności. Ginekolog podaje kontrast przez kanał szyjki macicy. Substancja wypełnia jamę macicy i przechodzi dalej do jajowodów.
Wynik odpowiada na pytanie o drożność jajowodów. Swobodny wypływ do jamy otrzewnej świadczy o drożności. Zatrzymanie słupa kontrastu wskazuje na przeszkodę. Histerosalpingografia odbywa się w pierwszej fazie cyklu, po zakończeniu krwawienia i przed owulacją. Kwalifikację poprzedza konsultacja ginekologiczna.

Jakie substancje są używane?

W badaniach tego typu stosuje się dwie grupy środków cieniujących:

  • siarczan baru, podawany doustnie albo doodbytniczo, niewchłaniany z przewodu pokarmowego,
  • niejonowe środki jodowe, podawane dożylnie albo bezpośrednio do narządu, rozpuszczalne w wodzie.

Baryt daje wyraźniejszy obraz błony śluzowej, jednak ogranicza go przeciwwskazanie przy perforacji. Środki jodowe mają szersze zastosowanie i wydalają się przez nerki. Ich podanie wymaga wcześniejszej oceny czynności nerek. Ilość preparatu dobiera się do masy ciała oraz do rodzaju procedury. Sam środek nie ma działania leczniczego i opuszcza organizm w ciągu kilkunastu godzin.

Jak się przygotować na RTG z kontrastem?

Przygotowanie do RTG z kontrastem zależy od badanego narządu, natomiast część zaleceń powtarza się zawsze:

  • badanie odbywa się na czczo, po kilku godzinach bez posiłku,
  • dzień wcześniej obowiązuje dieta lekkostrawna bez napojów gazowanych,
  • przed podaniem środka jodowego potrzebny jest aktualny wynik kreatyniny,
  • Pacjent zgłasza uczulenia oraz wcześniejsze reakcje na kontrast,
  • kobieta informuje personel o możliwej ciąży.

Osoby przyjmujące metforminę wymagają odrębnego postępowania. Lek odstawia się na zlecenie lekarza przed podaniem jodowego środka cieniującego. Skierowanie oraz wcześniejsze wyniki obrazowe Pacjent zabiera ze sobą na badanie.

Czy RTG z kontrastem jest bezpieczne?

RTG z kontrastem jest badaniem bezpiecznym u Pacjenta bez przeciwwskazań. Stosowane obecnie preparaty jodowe mają niską osmolarność i rzadko wywołują reakcje. Łagodne objawy obejmują uczucie ciepła oraz metaliczny smak w ustach. Ustępują one samoistnie w ciągu kilku minut. Personel pracowni pozostaje w kontakcie z Pacjentem przez cały czas badania.

Ryzyko dotyczy dwóch obszarów. Pierwszy obszar to nadwrażliwość na jod. Drugi to pogorszenie czynności nerek po podaniu preparatu jodowego. Kwalifikacja opiera się z tego powodu na wywiadzie oraz na aktualnym wyniku kreatyniny. Ciąża pozostaje przeciwwskazaniem do badań wykorzystujących promieniowanie jonizujące.

Zapisz się na badanie RTG:
tel.: 71 333 24 99
tel.: 692 600 333
mail: rejestracja@tt-medical.pl

@ 2026 T&T Medical | Wszystkie prawa zastrzeżone
Realizacja: Proformat
Umów wizytę
Rezerwacja Znany Lekarz
Obsługowane przez