HoLEP – enukleacja prostaty

HoLEP jest wykonywana u pacjentów z umiarkowanie i znacznie nasilonymi zaburzeniami oddawania moczu, które nie ustępuję po podaniu leków, lub gdy na skutek zaburzeń oddawania moczu dochodzi do rozwoju takich powikłań powiększenia prostaty, jak kamica pęcherza moczowego, całkowite zatrzymanie moczu, znaczne zaleganie moczu po jego oddaniu, uszkodzenie pęcherza moczowego oraz upośledzenie wydolności nerek.

Objawy związane z powiększeniem prostaty mogą być następujące:

• Słaby, przerywany strumień moczu
• Trudności w rozpoczęciu oddawania moczu (mikcji)
• Wykapywanie moczu pod koniec mikcji
• Częsta lub nalegająca potrzeba oddania moczu
• Częstomocz dzienny i nocny
• Niecałkowite opróżnianie pęcherza
• Infekcje układu moczowego

Niezbędne jest wzięcie całej dostępnej dokumentacji medycznej, w tym wyników badań obrazowych (opis w formie pisemnej oraz płyta CD/DVD z nagranym badaniem), kart wypisowych z innych oddziałów i szpitali a także lekarza rodzinnego, wyników badań zleconych przed operacją, konsultacji specjalistycznych, informacji o przyjmowanych na stałe lekach, informacji i „paszportów” dotyczących implantów. Przed zabiegiem konieczne będzie całkowite usunięcie biżuterii (kolczyki, łańcuszki, pierścionki). Szczególnie wskazane jest zdjęcie obrączek i pierścionków z palców przed zabiegiem, gdyż często nie da się ich usunąć w dniu zabiegu bez ich uszkodzenia.

Wymagane będą wyniki następujących badań: posiew moczu, usg jamy brzusznej z oceną objętości prostaty i zalegania moczu po mikcji, uroflowmetria (pomiar przepływu cewkowego), badania laboratoryjne, badanie palcem przez odbytnicę. Bardzo istotne jest udzielenie lekarzowi dokładnych informacji o przyjmowanych lekach, ze szczególnym uwzględnieniem leków hamujących krzepnięcie krwi.

Spożywanie posiłków i napojów w dniu operacji jest zabronione. W praktyce oznacza to całkowity zakaz spożywania posiłków i płynów od północy dnia poprzedzającego operację W dniu operacji, rano, dozwolone jest jedynie przyjęcie tych leków, które wskaże lekarz. Nieprzestrzeganie powyższych zasad może poważnie zagrozić zdrowiu i życiu oraz może być powodem czasowego zdyskwalifikowania z zaplanowanej operacji.

HoLEP zwykle trwa 45-90 minut w zależności od wielkości prostaty. W tym czasie pacjent jest znieczulony i zabieg odbywa się w sposób całkowicie bezbolesny. Standardowo stosuje się znieczulenie dokręgowe podpajęczynówkowe. Dzięki temu Pacjent pozostaje przytomny, ale nie odczuwa żadnego bólu związanego z operacją. Czasami może być potrzebne znieczulenie ogólne, podczas którego pacjent śpi i zostanie wybudzony dopiero po zakończeniu zabiegu.

Przez jedną dobę Pacjent ma pozostawiony cewnik w pęcherzu moczowym. Konieczne może być płukanie pęcherza ze skrzepów. Cewnik zwykle usuwany jest następnego dnia po operacji, jednak czasami może okazać się konieczne utrzymanie cewnika przez kilka dni, do czasu aż Pacjent jest w stanie samodzielnie oddać mocz. Wskazane jest wcześniejsze zorganizowanie transportu do miejsca zamieszkania, gdyż w tak krótkim czasie po operacji Pacjent nie powinien prowadzić żadnych pojazdów. Należy również w planach osobistych i zawodowych uwzględnić pooperacyjny okres przeznaczony na rekonwalescencję. Trwa on zwykle od 3 do 6 tygodni. W tym czasie Pacjent nie powinien wykonywać żadnej ciężkiej pracy fizycznej

W pierwszych tygodniach po HoLEP mogą pojawić się następujące problemy:

• Ból podczas oddawania moczu, uczucie częstego parcia na mocz, przejściowe utrudnienie w oddawaniu moczu. Dolegliwości te wynikają zwykle z pooperacyjnego obrzęku śluzówki dróg moczowych i ustępują po upływie kilku tygodni.
• Krwiomocz. Jest częstym następstwem w pierwszych dniach po operacji. W tym czasie z cewki mogą wydostawać się pojedyncze skrzepy i fragmenty tkanek. Krwawienie może również nawracać po kilku dniach oddawania czystego, słomkowego moczu.

Po upływie ok. 2 tygodni po operacji we wskazanym miejscu Pacjent otrzymuje wynik badania histopatologicznego. Po uzyskaniu wyniku badania należy w każdym przypadku zgłosić się do urologa prowadzącego. Kłopoty z oddawaniem moczu przeważnie nie są związane z rakiem prostaty, ale nie można jednoznacznie wykluczyć współistnienia raka stercza u pacjenta operowanego z powodu BPH.

Z zabiegiem HoLEP związane jest ryzyko wystąpienia pewnych następstw i powikłań. Należą do nich:

• Nieznaczne i umiarkowane krwawienie śród- i pooperacyjne ma miejsce w większości przypadków, ale zwykle jest dobrze kontrolowane i nie stanowi dla pacjenta poważnego zagrożenia. W wyjątkowych przypadkach może zdarzyć się nasilone krwawienie, które w skrajnych przypadkach będzie wymagało przetoczenia krwi lub ponownego zabiegu celem koagulacji.
• Przejściowe utrudnienie oddawania moczu. Częstomocz, parcia naglące, objawy podrażnieniowe, pieczenie na koniec mikcji, mogą wystąpić ok. 2-3 tygodnie po operacji i utrzymywać się do ok. 3-4 miesięcy. Związane jest to z gojeniem się dużej loży po wyłuszczonym gruczolaku prostaty. Czasami po operacji może dojść do zatrzymania moczu wymagającego dłuższego (ok. 7 dni) utrzymania cewnika w pęcherzu moczowym. Jest to przeważnie wynikiem obrzęku błony śluzowej cewki moczowej z towarzyszącą niewydolnością wypieracza pęcherza lub zatkania światła cewki przez skrzepy.
• Infekcje układu moczowego. Mogą się rozwinąć u każdego operowanego pacjenta. Ryzyko wystąpienia zakażenia wzrasta z czasem utrzymywania cewnika w drogach moczowych i w wybranych przypadkach może być konieczne leczenie antybiotykami.
• Trudności z utrzymaniem moczu. Nietrzymanie moczu może wystąpić u mężczyzn z jednoczesnym uszkodzeniem pęcherza moczowego, do którego doszło na skutek długo nieleczonego BPH. Dolegliwości te zwykle nie są bezpośrednio związane z wykonanym zabiegiem, zwykle ustępują kilka miesięcy po operacji.
• Całkowite nietrzymanie moczu. To bardzo rzadkie powikłanie po przebytej operacji. Występuje u mniej niż 1% operowanych. Jego przyczyną jest częściowe lub pełne uszkodzenie mięśnia zwieracza zewnętrznego cewki moczowej, który położony jest około 0,5 – 1 cm od wierzchołka gruczołu krokowego. Ze względu na tak bliskie położenie względem operowanej okolicy może dojść do jego uszkodzenia w trakcie resekowania tkanki prostaty. W zależności od stopnia uszkodzenia zwieracza wystąpić może częściowe nietrzymanie moczu (trudność z utrzymaniem moczu przy dobrze wypełnionym pęcherzu) lub może mieć ono charakter stałego, niekontrolowanego wypływu moczy z cewki, wymagającego stosowania podkładów higienicznych albo przewlekłego cewnikowania pęcherza moczowego. W części przypadków nasilenie nietrzymania moczu może zmniejszać się i ustąpić wraz z czasem upływającym od operacji, jednak nie można wykluczyć trwałego, nieodwracalnego charakteru tego powikłania. Stosowanie coraz doskonalszej aparatury chirurgicznej oraz stałe usprawnianie techniki operacyjnej zmniejszyły ryzyko wystąpienia całkowitego, nieodwracalnego nietrzymania moczu do poziomu poniżej 1%, jednak nie wyeliminowały go całkowicie. W wybranych przypadkach możliwa jest chirurgiczna korekcja nietrzymania moczu poprzez implantację taśmy podwieszającej cewkę moczową lub wszczepienie sztucznego, hydraulicznego zwieracza cewki. W razie wątpliwości proszę powyższe zagadnienie szczegółowo omówić z urologiem prowadzącym.
• Wytrysk wsteczny. To stosunkowo często występujące następstwo przebytego HoLEP (dotyczy ok. 90 % operowanych). Polega ono na braku wytrysku nasienia na zewnątrz cewki po stosunku płciowym. Na skutek wytworzenia dużej loży w sterczowym odcinku cewki moczowej, nasienie podczas ejakulacji wpływa do pęcherza moczowego. Zjawisko to, inaczej zwane suchym orgazmem, nie jest groźne, ale może w wybranych przypadkach stanowić istotne ograniczenie komfortu życia operowanego mężczyzny oraz uniemożliwić naturalne zapłodnienie.
• Zaburzenia wzwodu prącia. To częściowe lub całkowite pogorszenie możliwości osiągnięcia i utrzymania wzwodu prącia umożliwiającego odbycie satysfakcjonującego stosunku płciowego. Jest to bardzo rzadkie następstwo HoLEP, ale jego wystąpienia nie można całkowicie wykluczyć. W ok 5% przypadków pacjenci informują o poprawie wzwodów po przebytym HoLEP.
• Konieczność dalszego leczenia po HoLEP. Nieliczni mężczyźni w różnym czasie po przebytym HoLEP mogą potrzebować dalszego leczenia z powodu objawów rozrostu prostaty. Nawrót choroby wymagający dalszego leczenia zabiegowego jest najniższy ze wszystkich znanych procedur zabiegowych i wynosi 0 – 2% w ciągu 10 lat. Czasami po HoLEP może rozwinąć się zwężenie cewki moczowej lub zwężenie szyi pęcherza moczowego (poniżej 4% operowanych), wymagające osobnego leczenia zabiegowego.