Usunięcie i wymiana cewnika DJ

Usunięcie cewnika DJ oznacza zakończenie drenażu moczowodu — stent jest wyciągany i nie jest zastępowany nowym. Wymiana cewnika DJ polega natomiast na usunięciu dotychczasowego stentu i natychmiastowym założeniu nowego, przy tym samym zabiegu. Decyzję o tym, którą z procedur zastosować, podejmuje urolog na podstawie aktualnego stanu dróg moczowych i powodu, dla którego cewnik był pierwotnie założony. Jeśli moczowód wygoi się prawidłowo po zabiegu endoskopowym (np. URSL lub RIRS) i nie istnieje ryzyko nawrotu niedrożności, stent jest usuwany definitywnie. Jeśli drenaż musi być kontynuowany — na przykład przy zwężeniu moczowodu, ucisku zewnętrznym przez guz lub przewlekłym wodonerczu — cewnik wymienia się na nowy egzemplarz, dopasowany do aktualnych potrzeb czasowych i klinicznych.

Wymiana cewnika DJ ma też uzasadnienie czysto materiałowe. Standardowy cewnik przeznaczony jest do użytku przez 3 miesiące, a specjalistyczne modele długoterminowe — przez 6 lub 12 miesięcy, zgodnie ze specyfikacją producenta. Przekroczenie zalecanego czasu utrzymywania danego modelu jest wskazaniem do wymiany nawet wtedy, gdy pacjent nie odczuwa żadnych dolegliwości. Brak subiektywnych objawów nie oznacza, że na cewniku nie narastają inkrustacje. To jeden z częstszych błędów decyzyjnych, który obserwujemy w praktyce klinicznej: pacjent czuje się dobrze, odkłada wizytę kontrolną i zgłasza się po wielu miesiącach z silnie inkrustowanym cewnikiem wymagającym rozszerzonej procedury usunięcia.

Czas utrzymywania cewnika DJ zależy od wskazania, dla którego stent został założony. Po zabiegach kruszenia kamieni moczowodowych metodą URSL (ureterorenoskopia z litotrypsją) cewnik utrzymywany jest zwykle przez 2–4 tygodnie — tyle potrzebuje śluzówka moczowodu, by wygoić drobne uszkodzenia powstałe podczas zabiegu. Przed zabiegiem RIRS (elastyczna ureterorenoskopia w leczeniu kamicy nerkowej) cewnik zakładany jest celowo na kilka tygodni wcześniej, by poszerzyć światło moczowodu i ułatwić wprowadzenie koszulki dostępowej — po RIRS może być założony ponownie i utrzymywany kolejne 2–4 tygodnie. Przy zwężeniach moczowodu, ucisku zewnętrznym lub po przeszczepie nerki czas drenażu bywa liczony w miesiącach i wymaga regularnych wymian.

Urolog ustala termin usunięcia lub wymiany cewnika już w momencie wypisania pacjenta do domu po pierwotnym zabiegu — termin ten należy bezwzględnie dotrzymać. Kontrola urologiczna przed usunięciem obejmuje najczęściej badanie USG potwierdzające ustąpienie zastoju w układzie kielichowo-miedniczkowym nerki oraz ocenę ogólnego stanu dróg moczowych. W przypadku wątpliwości urolog może zlecić zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej (RTG), na którym cewnik DJ jest wyraźnie widoczny i pozwala ocenić jego położenie oraz stopień inkrustacji.

Cewnik DJ z nitką i bez nitki – dwie metody usunięcia

Metoda usunięcia cewnika DJ zależy od tego, czy podczas zakładania urolog wyprowadził na zewnątrz cewki moczowej cienką nić przymocowaną do dystalnego końca stentu. Cewnik z nitką zakładany jest wtedy, gdy planowany czas drenażu jest krótki — zazwyczaj 2–4 tygodnie. W takim przypadku usunięcie stentu jest prostą procedurą: urolog chwyta nić i delikatnie wyciąga cewnik przez cewkę moczową. Zabieg odbywa się w gabinecie, bez konieczności stosowania sprzętu endoskopowego i bez znieczulenia ogólnego. Dyskomfort jest minimalny i krótkotrwały. Nitkę usuwa wyłącznie urolog lub przeszkolony personel medyczny — pacjent nie powinien samodzielnie pociągać za nić, ponieważ może to spowodować odruchowy skurcz moczowodu lub urwanie stentu.

Cewnik bez nitki — stosowany przy długotrwałym drenażu — wymaga do usunięcia zabiegu cystoskopii. Urolog wprowadza cystoskop przez cewkę moczową do pęcherza, identyfikuje pęcherzowy koniec cewnika DJ i za pomocą kleszczyków endoskopowych chwyta stent, a następnie wyciąga go przez cewkę. Zabieg u kobiet może być wykonany w znieczuleniu miejscowym ze względu na anatomię krótszej cewki moczowej. U mężczyzn standardem jest znieczulenie miejscowe żelem lidokainowym wprowadzanym do cewki, choć przy większym dyskomforcie pacjenta lub trudnościach technicznych (np. przy silnie inkrustowanym stencie) można zastosować znieczulenie ogólne lub dożylne. Czas trwania zabiegu cystoskopowego usunięcia cewnika wynosi ok. 10–15 minut.

Przebieg zabiegu usunięcia cewnika DJ krok po kroku

Zabieg usunięcia cewnika DJ metodą cystoskopową przebiega ambulatoryjnie — pacjent przyjeżdża na umówioną godzinę i po zabiegu wraca do domu. Przed przystąpieniem do procedury urolog ocenia posiew moczu: aktywna infekcja dróg moczowych jest przeciwwskazaniem do cystoskopii i wymaga uprzedniego leczenia antybiotykiem dobranym do antybiogramu. Jeśli stan mikrobiologiczny moczu jest prawidłowy, zabieg można przeprowadzić zgodnie z planem. Przed cystoskopią do cewki moczowej podawany jest żel znieczulający z lidokainą, który zmniejsza dyskomfort podczas wprowadzania instrumentu.

Po wprowadzeniu cystoskopu urolog uwidacznia wnętrze pęcherza moczowego i lokalizuje pęcherzowy koniec cewnika DJ. Przy pomocy endoskopowych kleszczyków chwyta stent i wyprowadza go przez cewkę. Cały ruch usuwania odbywa się pod kontrolą wzrokową — urolog widzi każdy etap procedury. Po wyciągnięciu stentu przeprowadzana jest ocena, czy cewnik jest kompletny i czy nie pozostawił fragmentów w moczowodzie lub pęcherzu. Przy usunięciu standardowego cewnika bez inkrustacji cały zabieg zamyka się w 10–15 minutach. Po zabiegu pacjent pozostaje pod krótką obserwacją i opuszcza placówkę z zaleceniami dotyczącymi postępowania w pierwszych dobach.

Objawy podczas noszenia cewnika DJ – co jest normalne, a co wymaga kontaktu z urologiem

Cewnik DJ w moczowodzie jest ciałem obcym i część pacjentów odczuwa jego obecność. Normalnym zjawiskiem są: lekki dyskomfort w okolicy lędźwiowej po wysiłku fizycznym, sporadyczne uczucie parcia na mocz, niewielki krwiomocz (zaróżowienie moczu) po aktywności ruchowej oraz osłabienie strumienia moczu w porównaniu ze stanem przed zabiegiem. Objawy te wynikają z mechanicznego drażnienia śluzówki moczowodu i pęcherza przez poruszający się cewnik. Ustępują po leżeniu lub po ograniczeniu aktywności.

Sygnałami wymagającymi pilnego kontaktu z urologiem są: wysoka gorączka (powyżej 38°C), nasilony ból w okolicy nerki lub pęcherza, intensywny krwiomocz ze skrzepami, całkowity brak moczu przez kilka godzin oraz wypadnięcie cewnika z nitką przez cewkę moczową. Gorączka z dreszczami przy założonym cewniku DJ może wskazywać na urosepsę — stan zagrożenia życia wymagający natychmiastowej interwencji. Pacjent z cewnikiem DJ i gorączką nie powinien czekać do następnego dnia roboczego — powinien zgłosić się na izbę przyjęć lub pod numer pogotowia urologicznego.

Postępowanie po usunięciu cewnika DJ – pierwsze godziny i dni

Po usunięciu cewnika DJ układ moczowy potrzebuje kilku dni, by powrócić do fizjologicznego rytmu funkcjonowania. Przez pierwsze 24–48 godzin mogą wystąpić: pieczenie lub ból podczas oddawania moczu, częstsze parcie na pęcherz, lekkie zaróżowienie moczu oraz uczucie niepełnego opróżnienia pęcherza. Wszystkie te objawy są przejściowym następstwem usunięcia cewnika i gojenia śluzówki cewki moczowej — ustępują samoistnie. Przez pierwsze dni po zabiegu zaleca się zwiększone spożycie płynów: 2–2,5 litra wody dziennie. Przepłukuje to drogi moczowe i przyspiesza ustępowanie dolegliwości.

Powrót do codziennej aktywności jest możliwy następnego dnia po zabiegu, jeśli praca ma charakter biurowy lub nieobciążający fizycznie. Intensywny wysiłek fizyczny, długotrwałe przebywanie w pozycji stojącej oraz aktywność seksualna powinny być ograniczone przez 3–5 dni. Gorączka po usunięciu cewnika DJ, silny ból w okolicy nerki lub całkowity brak moczu w ciągu doby wymagają pilnego kontaktu z urologiem — mogą wskazywać na zakażenie lub obrzęk moczowodu po procedurze. Kontrolna wizyta urologiczna, zwykle 2–4 tygodnie po usunięciu cewnika, pozwala potwierdzić prawidłowe funkcjonowanie moczowodu i nerki oraz ocenić wyniki badań, które legły u podstaw pierwotnego leczenia.

Usunięcie i wymiana cewnika DJ we Wrocławiu – T&T Medical

Usunięcie i wymianę cewnika DJ wykonujemy w T&T Medical jako procedury ambulatoryjne, przeprowadzane w warunkach gabinetu endoskopowego. Zabieg realizujemy na podstawie wcześniejszej konsultacji urologicznej, w trakcie której oceniamy aktualny stan dróg moczowych i dobieramy optymalną metodę usunięcia stentu. W przypadku cewnika z nitką procedura odbywa się bez sprzętu endoskopowego. Przy cewniku bez nitki przeprowadzamy cystoskopię z zastosowaniem znieczulenia miejscowego, a przy wskazaniach — z sedacją dożylną. Dysponujemy sprzętem laserowym (laser holmowy), który umożliwia bezpieczne rozkruszenie inkrustacji w przypadku cewnika przetrzymanego w moczowodzie ponad zalecanym terminem. Pacjent opuszcza placówkę tego samego dnia, z pisemnymi zaleceniami dotyczącymi postępowania po zabiegu i ustalonym terminem kontroli. Jeśli zbliża się termin wymiany lub usunięcia cewnika DJ — zapraszamy na konsultację.